Thuế thu nhập cá nhân mới & ảnh hưởng đến các hộ kinh doanh (1)


Năm 2015 là một năm có nhiều sự thay đổi về chính sách thuế với các cơ sở sản xuất kinh doanh nói chung và với các hộ kinh doanh cá thể nói riêng. Thông qua Luật số 71/2014/QH13 Sửa đổi, bổ sung một số điều của các luật về thuế mà đã có hiệu lực kể từ ngày 01 tháng 01 năm 2015, các cơ quan Nhà nước muốn đẩy mạnh việc cải cách hiệu quả các thủ tục thuế.

Bài viết này đưa ra một số đánh giá khái quát ban đầu để chứng minh rằng quy định tính thuế thu nhập cá nhân mới một mặt giúp đơn giản hóa các thủ tục thuế, giảm gánh nặng cho cơ quan quản lý thuế nhưng mặt khác lại làm tăng mức thuế phải nộp của các hộ kinh doanh có doanh thu trung bình, dẫn đến việc không hài hòa được lợi ích của các đối tượng nộp thuế. 

Những phân tích trong bài viết chỉ giới hạn với đối tượng là hộ kinh doanh có đăng ký nhưng chưa thực hiện đúng pháp luật về kế toán, hóa đơn chứng từ. Phương thức thực hiện đánh giá là so sánh   giữa cách tính mới và cách tính cũ  về thuế thu nhập cá nhân phải nộp tương ứng với các mức doanh thu và nhóm hoạt động ngành nghề chính.

Quy định mới về nộp thuế thu nhập cá nhân với cá nhân, cơ sở kinh doanh
1. Cá nhân kinh doanh nộp thuế thu nhập cá nhân theo tỷ lệ trên doanh thu đối với từng lĩnh vực, ngành nghề sản xuất, kinh doanh.  
2. Doanh thu là toàn bộ tiền bán hàng, tiền gia công, tiền hoa hồng, tiền cung ứng dịch vụ phát sinh trong thời kỳ tính thuế từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ.. 
Trường hợp cá nhân kinh doanh không xác định được doanh thu thì cơ quan thuế có thẩm quyền ấn định doanh thu theo quy định của pháp luật về quản lý thuế. 
3. Thuế suất:  
a) Phân phối, cung cấp hàng hóa:    0,5%  
b) Dịch vụ, xây dựng không bao thầu nguyên vật liệu:     2%  
Riêng hoạt động cho thuê tài sản, đại lý bảo hiểm, đại lý xổ số, đại lý bán hàng đa cấp:     5%  
c) Sản xuất, vận tải, dịch vụ có gắn với hàng hóa, xây dựng có bao thầu nguyên vật liệu:      1,5%  
d) Hoạt động kinh doanh khác:     1%

Theo quy định cũ, cá nhân và hộ kinh doanh có doanh thu trên 100 triệu đồng/năm (tương đương với 8,4 triệu đồng/tháng) bắt đầu thuộc diện chịu thuế thu nhập cá nhân. Căn cứ tính thuế đối với thu nhập từ kinh doanh là thu nhập tính thuế và thuế suất.  Thuế suất áp dụng theo Biểu thuế lũy tiến từng phần gồm có 7 bậc tương ứng với từng mức thu nhập tính thuế. Thu nhập tính thuế là phần còn lại sau khi lấy thu nhập chịu thuế trừ đi các khoản giảm trừ. Thu nhập chịu thuế lại bằng doanh thu nhân với tỷ lệ chịu thuế ấn định cho từng nhóm hoạt động ngành nghề.

T = (R x s – D) x t0 – a                         (1)
Trong đó: T: Mức thuế thu nhập cá nhân phải nộp
R: Doanh thu từ kinh doanh
s: Tỷ lệ chịu thuế ấn định cho từng nhóm hoạt động ngành nghề
D: Các khoản giảm trừ (gồm giảm trừ gia cảnh bản thân, giảm trừ gia cảnh cho người phụ thuộc)
t0: Thuế suất từng phần cho mức thu nhập tính thuế (R x s – D)
a: Giá trị tương ứng với mức thuế suất t0 (áp dụng theo công thức tính thuế rút gọn) [1]

Quy định mới vẫn giữ nguyên mức khởi điểm bắt đầu nộp thuế thu nhập cá nhân từ 8,4 triệu đồng/tháng. Tuy nhiên cách tính thuế thu nhập cá nhân hiện hành đã thay đổi rất nhiều. Thuế suất không còn áp dụng theo biểu thuế lũy tiến từng phần nữa mà chuyển sang áp dụng biểu thuế suất toàn phần. Mức thuế thu nhập cá nhân phải nộp bẳng doanh thu nhân thuế suất toàn phần cho từng nhóm hoạt động ngành nghề.
T = R x t1                            (2)
Trong đó: T: Mức thuế thu nhập cá nhân phải nộp
               R: Doanh thu từ kinh doanh
               t1: Thuế suất toàn phần tương ứng với nhóm hoạt động ngành nghề

Một số đánh giá bán đầu về ảnh hưởng của quy định mới


Cách tính mới có lợi cho cơ quan thuế

Điều dễ nhận thấy được ngay khi so sánh giữa cách tính thuế thu nhập cá nhân mới với cách cũ là sự phức tạp đã bị loại bỏ. Nếu như cách tính cũ phải trải qua ba thao tác phân chia: (i) theo nhóm hoạt động ngành nghề, (ii) theo diện được giảm trừ, và (iii) theo mức thu nhập tính thuế; thì cách làm mới đơn giản hóa đi rất nhiều khi chỉ căn cứ vào doanh thu và thuế suất.

Cách tính mới rất có lợi cho cơ quan thuế vì các bước tính toán phiền hà trước kia đã không còn nữa. Việc tính toán có thể thực hiện nhanh và cũng thuận tiện cho các hộ kinh doanh tự tính toán được mức thuế phải nộp (Hình 1).

Hơn nữa, cách tính thuế thu nhập cá nhân theo kiểu cũ cũng dễ dẫn tới nguy cơ có những thương lượng ngầm giữa cán bộ thuế với chủ hộ kinh doanh trong việc xác định diện giảm trừ thuế thu nhập cá nhân. Điều này có thể khắc phục được qua cách tính mới.

Hình 1. Cách tính thuế thu nhập cá nhân mới đơn giản hơn nhiều so với cách cũ



Theo Bản thuyết minh chi tiết mà Chính Phủ trình tới Quốc hội làm cơ sở cho dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều tại các luật về thuế thì những thay đổi nhằm “tạo điều kiện thuận lợi cho người nộp thuế và giảm gánh nặng quản lý đối với cơ quan thuế”, lý do được đưa ra là bởi “[…] công tác quản lý thuế đối với hộ, cá nhân kinh doanh nói chung hiện nay rất phức tạp, tiêu tốn nhân lực nhưng không hiệu quả. Tổng số thu từ nhóm hộ, cá nhân kinh doanh chỉ chiếm khoảng 2% tổng thu (trừ dầu) nhưng tổng số nhân lực ngành thuế để quản lý đối tượng này lên đến 60%”. Trên khía cạnh đảm bảo tính thuận tiện, dễ thực hiện cho cán bộ thuế và tính minh bạch của công tác thu thuế thì sửa đổi mới nhất trong quy định về thuế thu nhập cá nhân nhìn chung đã đáp ứng được yêu cầu đặt ra.


[Còn tiếp] - Phần 2: Link




[1] Về phương pháp tính thuế rút gọn đề nghị xem chi tiết tại phần Phụ lục 01/PL-TNCN ban hành kèm theo Thông tư số 111/2013/TT-BTC ngày 15/08/2013. Công thức tính: Thuế thu nhập cá nhân = thuế suất x thu nhập tính thuế - giá trị a. Trong đó: giá trị a nhận giá trị 0 nếu t = 5%, a = 0,25 nếu t = 10%, a = 0,75 nếu t = 15%, …., a = 9,85 nếu t = 35%.






Không có nhận xét nào:

Lưu ý: Chỉ thành viên của blog này mới được đăng nhận xét.

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...
BACK TO TOP