Lãi suất, Lạm phát và Rủi ro thanh khoản của Ngân hàng thương mại

(Nguồn tham khảo: Blog của thầy Phạm Thế Anh )
Trong ngắn hạn, lãi suất của một nền kinh tế phụ thuộc khá nhiều vào diễn biến lạm phát và tính thanh khoản của hệ thống ngân hàng thương mại. Hai yếu tố này không hề tách biệt nhau mà thực tế cho thấy chúng có mối liên hệ qua lại rất mật thiết với nhau, đặc biệt là trong thời kỳ nền kinh tế đang phải đối mặt với mức lạm phát cao. Vậy tính thanh khoản chiụ ảnh hưởng bởi yếu tố lạm phát như thế nào?

Rủi ro thanh khoản trong bối cảnh lạm phát
Tính thanh khoản của một ngân hàng thương mại (NHTM) đề cập tới khả năng chi trả các nghĩa vụ tài chính đến hạn. Rủi ro thanh khoản xảy ra khi NHTM mất khả năng thanh toán cho những người gửi tiền khi các khoản tiền gửi đáo hạn hoặc khách hàng có nhu cầu rút tiền. Lý do gây ra điều này có thể đến từ nhiều nguyên nhân, trong đó quan trọng là sự lệch pha giữa lượng tiền gửi huy động được mang tính ngắn hạn với các khoản cho vay hoặc đầu tư mang tính dài hạn của ngân hàng.

Các NHTM của Việt Nam hiện tại đang gặp những khó khăn về thanh khoản. Với tình hình lạm phát cao trong những tháng gần đây đang làm vấn đề này trở nên ngày càng khó khăn hơn. Lạm phát cao và khó đoán trước khiến cho người dân dè dặt hơn trong việc gửi tiền kỳ hạn dài với lãi suất cố định (trừ khi được hưởng lãi suất thoả thuận vượt mức trần lãi suất 14%/năm). Trong khi đó, các NHTM cũng rất thận trọng trong việc trả lãi suất cao hơn mức trần 14% cho các khoản huy động dài hạn. Do vậy, các khoản tiền huy động được của các NHTM tại thời điểm này thường mang tính ngắn hạn. Điều này tạo ra sự "lệch pha" như đã nói ở trên. Dự tính trước về những khó khăn thanh khoản, đã dẫn tới kết cục là các ngân hàng thương mại bước vào cuộc chạy đua lãi suất huy động hoặc đẩy lãi suất liên ngân hàng lên rất cao, có khi vượt 20%, nhằm giải quyết vấn đề thanh khoản tạm thời trước mắt.

Quy định của NHNN nhằm giảm thiểu rủi ro thanh khoản cho NHTM liệu có thực sự làm giảm bớt rủi ro ?
Một trong những đề xuất đáng chú ý gần đây của NHNN nhằm giảm thiểu rủi ro thanh khoản cho hệ thống NHTM là không cho phép người gửi tiền rút tiền trước khi khoản tiền gửi đáo hạn. Điều này liệu có giúp giảm bớt rủi ro về thanh khoản như mong muốn ban đầu của các nhà lập chính sách? Có một điều mà các nhà hoạch định chính sách có lẽ chưa tính tới đó là phản ứng tâm lý của những người gửi tiền. Quy định không được rút tiền trước kỳ hạn có thể dẫn tới việc người gửi tiền rụt rè hơn khi gửi kỳ hạn dài bởi họ chỉ được hưởng mức lãi suất danh nghĩa cố định trong điều kiện lạm phát cao và diễn biến khó lường. Gửi tiền với kỳ hạn ngắn có lẽ sẽ là lựa chọn an toàn hơn trong bối cảnh hiện nay. Như vậy, hiệu lực của chính sách ban hành sẽ không có hiệu quả như mong muốn ban đầu, thậm chí trong trường hợp nền kinh tế vĩ mô tiếp tục diễn biến bi quan thì nó hoàn toàn có thể phản tác dụng, tăng thêm rủi ro thanh khoản cho các NHTM.


Thay cho lời kết
Đưa ra giải pháp nào cho vấn đề giảm thiểu rủi ro thanh khoản? Một số nhà kinh tế đưa ra kiến nghị sử dụng sản phẩm tín dụng gọi là "hợp đồng lãi suất điều chỉnh theo lạm phát". Đó là một ý tưởng đáng lưu ý và cần nghiên cứu thêm về tính thực tiễn và hiệu quả kinh tế.

Không có nhận xét nào:

Lưu ý: Chỉ thành viên của blog này mới được đăng nhận xét.

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...
BACK TO TOP